محمد مهدى ملايرى
59
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
دربارهء كتاب : الأدب الفارسى فى اهمّ ادواره و اشهر اعلامه يكى از آن دو كتاب به نام « الأدب الفارسى فى اهمّ ادواره و اشهر اعلامه » « 1 » بود شامل اطّلاعاتى دربارهء مهمترين دورههاى ادبى و نامورترين بزرگان ادب فارسى بود كه در آن علاوه بر كلّيّاتى دربارهء زبانها و لهجههاى ايرانى ، و ادبيّات فارسى و پيوستگيهاى آن با زبان عربى و فرهنگ اسلامى در ايران ، مطالبى هم از استادان معاصر ادبيّات فارسى دربارهء ظهور شعر فارسى و تحوّل آن در دوران اسلامى ، و انواع شعر فارسى ، و شرححال و آثار چند تن از شاعران نامى فارسى ، مانند فردوسى ، و مولوى و خيّام و حافظ و سعدى و بررسيهائى هم دربارهء شعر حماسى و داستانى و غنائى و عرفانى ، گنجانده شده بود . چون اين كتاب به فارسى ترجمه نشده و در دسترس خوانندگان فارسىزبان نيست براى اطّلاع اجمالى خوانندگان كتاب حاضر از مطالب و مباحث آن يكى از مقالات متعدّدى كه پس از انتشار آن از سوى محقّقان و صاحبنظران در نقد و بررسى آن كتاب در مطبوعات عربى انتشار يافته در اينجا نقل مىشود . اين مقالهاى است از استاد جعفر خليلى از محقّقان و صاحبنظران بنام جهان اسلام مقيم عراق صاحب مؤلّفات متعدّد در ادب و تاريخ و از آنجمله كتاب بسيار جدّى و گرانقدر « موسوعة العتبات المقدسة » اين نقد و بررسى نخست در روزنامهء البلد چاپ بغداد ( 28 / 7 / 1967 ) انتشار يافت و سپس ترجمهء فارسى آن در بخش فارسى راديو بغداد پخش گرديد و يكبار هم ترجمهء فارسى آن در فصلنامهء الدراسات الادبية در بيروت منتشر گرديد . علّت انتخاب اين مقاله از بين مقالات ديگرى كه در نقد و بررسى اين كتاب منتشر گرديده بود ، يكى جامع بودن اين مقاله است كه تلخيصى عالمانه از مباحث آن و معرّف شايستهاى براى آن كتاب است ، و ديگر آنكه استاد جعفر خليلى از علماى دو زبانه و در عربى و فارسى هردو صاحب نظر است . اين ترجمه از فصلنامهء الدراسات الادبية عينا نقل مىشود « 2 » :
--> ( 1 ) - چاپ دوم اين كتاب در سال 1374 توسط انتشارات توس در تهران تجديد گرديد . ( 2 ) - الدراسات الادبية ، سال هشتم ، ص 326 تا 332 .